Trzydzieści pięć lat temu w Polsce ukazała się księga „Obrzędów chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych” (OICA). Ten jeden z najdonioślejszych owoców Soboru Watykańskiego II pozostaje dziełem, które wymaga głębszego studium w kontekście szeroko rozumianej formacji sakramentalnej. Wielokrotnie we współczesnych dokumentach magisterium Kościoła pojawia się idea różnych form katechumenatu. Chociaż w sensie ścisłym ten termin, zgodnie z jego historyczną genezą, jest odnoszony do przygotowania do chrztu, bierzmowania i Eucharystii osób dorosłych, to sposób rozumienia formacji sakramentalnej według metody zatwierdzonej w OICA wydaje się być inspirujący także w innych kontekstach.
Przede wszystkim zauważa się, że w naszym współczesnym kontekście coraz częściej mamy do czynienia z „ochrzczonymi poganami”, a więc ludźmi, którzy pomimo przyjęcia w dzieciństwie i młodości sakramentów, nigdy nie przeżyli pełnego i właściwego chrześcijańskiego wtajemniczenia. W kontekście reformy soborowej powstało wiele grup, które nawiązując do liturgiczny form i idei zawartych w OICA proponują własny model katechezy sakramentalnej. W Polsce najbardziej znaczącym przykładem takiej reinterpretacji wydaje się być Ruch Światło-Życie założony przez ks. Franciszka Blachnickiego.
Coraz częściej pojęcie katechumenatu i wtajemniczenia pojawia się także w kontekście małżeństwa. Zwłaszcza przy okazji synodów o rodzinie i interpretacji adhortacji „Amoris laetitia” rozwija się przekonanie o narzeczeństwie jako „przedmałżeńskim katechumenacie”. Podkreśla to nie tylko konieczność integralnego rozumienia przygotowania do sakramentów, ale jest także odpowiedzią na doświadczenie współczesnego Kościoła w Europie, w którym o sakrament małżeństwa często proszą ludzie ochrzczeni, których chrześcijańskiego wtajemniczenie nigdy się nie dokonało. Celem „przedmałżeńskiego katechumenatu” ma być nie tylko osobisty rozwój ich wiary, ale także odnowienia idei katechumenatu domowego. Współczesne dokumenty Kościoła to właśnie tą „metodę” jednoznacznie uznają za najbardziej podstawowy i efektywny sposób przekazu wiary.
Pomimo tego, że aktualnie w Polsce liczba osób dorosłych przygotowujących się do sakramentów chrześcijańskiego wtajemniczenia jest nadal niewielka, to nietrudno przewidzieć że ta liczba będzie sukcesywnie wzrastać, podobnie jak obserwujemy wzrost liczby osób częściowo wtajemniczonych (np. takich, które w dzieciństwie przyjęły tylko sakrament chrztu). Podjęcia i rozważanie domaga się więc także temat wprowadzenia w świadomą i dojrzałą wiarę „ochrzczonych pogan”.
Poza socjologiczną obserwacją rzeczywistości, punktem wyjścia do wypracowywania konkretnych rozwiązań są różnego rodzaju współczesne dokumenty Kościoła: liturgiczne, katechetyczne i dogmatyczne, które coraz częściej podejmują temat różnych form katechumenatu. Zasadne wydaje się więc stworzenie płaszczyzny interdyscyplinarnej wymian stanu badań i doświadczeń specjalistów z różnych dziedzin teologicznych.
Zaplanowanie ogólnopolskiej konferencji naukowej pozwoli nie tylko stworzyć miejsce eksperckiego spotkania, ale także odtworzy debatę dla szerszego grona uczestników, przede wszystkim praktyków różnego rodzaju katechezy sakramentalnej. Poza wymiarem liturgiczno-dogmatycznym zasadniczą część konferencji będzie stanowił wymiar katechetyczny, adresowany głównie do aktualnych i przyszłych nauczycieli religii.
Elektroniczny plik odczytywany maszynowo-Katechumenat i mistagogia – wprowadzenie